Dec 26, 2013

پێش نیو سەدە نووسراوەو پێشبینی گۆڕانکاریەکانی کەشوهەوا دەکات


زانای کەنەدی لە زانکۆی (لاڤال) ڤینسنت لە سەردانێکیدا بۆ دوورترین دوورگەی کەنەدی نزیک جەمسەری باکور کە ناوی (هاند ۆرلد لە کەنەدا)ەو بەیەکێک شوێنە هەر ساردەکانی وڵاتەکە دەناسرێت نامەیەک دەدۆزێتەوە پێش ٥٤ ساڵ نوسراوەو شاردراوەتەوە. هاند ۆرد لە کەنەدا یەکێکە لەو دوورگانەی کە نزیکترین شوێنی نیشتەجێبوونی مرۆڤ لێیەوە ٨٠٠ کیلۆ مەترەو بەیەکێک لە دوورگە هەرە ساردو دوورە دەستەکان دادەنرێت و پلەی گەرمای لە (-١٨) ناچێتە سەرەوە.

ساڵی 1959 زانایەکی جیۆلۆجی گەنج بەناوی پۆڵ ۆکەر بەیاوەری هاوڕێیەکی بەناوی ئەلبێرت کراری لە کۆلێژی بۆستن، سەردانی دوورگەی هانت ۆرلد دەکات و لەوێدا نامەیەک بۆ داهاتوو بەجێدێڵیت. نامەکەی پۆڵ هیچ زانیارییەکی لەسەر ژینگەی دوورگەکە تێدا نیە لەوە زیاتر کە لەناو شووشەیەکداو لە دووری یەک مەترو نیو لە ڕووبارێکی بەستوو لە ژێر کۆمەڵە بەردێکدا بەجێی دەهێڵێت. نامەکەش بەم شێوەیە دەست پێدەکات: "بۆ ئەو کەسەی گرنگی بەم کارە دەدات...پێویستە لەسەر هەر کەسێک بەم شوێنەدا تێپەڕ دەبێت پێوانەی دوورییەکە بکات بینێریت بۆ....".  هەڵبەتە پۆڵ ئەدرێسی خۆی لە زانکۆی ئۆهایۆ کە کاری تیادا دەکرد لەسەر نامەکە بەجێدێڵێت، هەروەها ئەدرێسی ئەلبێرت-ی هاوڕێشی لە بۆستن. مەبەستیشی لە پێوانەی نێوان شوێنی نامەکەو ڕووبارە بەستوەکەیە.
کاتێک هاوینی ڕابوردوو ئەم نامەیە لەلایەن ڤینسنت و گروپەکەی لە زانکۆی لاڤال-ەوە دۆزرایەوە، یەکەم شت کە سەرنجی ڕاکێشا ئەوەبوو دووای پێوانە کردن بۆی دەرکەوت کە دووریی نێوان شوێنی نامەکەو ڕووبارە بەستووەکە (١٠١) مەترو نیوە، واتە لە ماوەی ئەم نیو سەدەیەدا ١٠٠ مەتر لە ڕووبارە بەستووەکە کەمی کردوەو تواوەتەوە. ئەم نامەیەی پۆڵ ۆکەر کە لە ساڵەدا (١٩٥٩) تەمەنی ٢٥ ساڵ دەبێت و هەر ئەو ساڵەش بەهۆی نەخۆشییەوە دەمرێت، گرنگییەکی مێژوویی و زانستی گەورەی هەیە. ڤینسنت باسی ئەوە دەکات چۆن لەناو کۆمەڵە بەردێکدا دووای ئەوەی پاڵیان ناوە، بوتڵێک دەرکەوتووەو نامەیەکی تێدا بوو. کاتێکیش نامەکە دەخوێنێتەوە یەکسەر ناوی پۆڵ ۆکەر-ی دێتەوە بیر کە چی گەنجێکی بە گوڕوتین و زانایەکی جیۆلۆجی بلیمەت بووە. ڤینسنت ئاماژەش بۆ ئەوە دەکات کە ئەو کاتەی پۆڵ بیری لە گۆڕانی ژینگەی ئەو دوورگەیە کردوەتەوە، کەس بەلای گەرمبوونی و زەوی و گۆڕانی کەش وهەوا نەدەچوو. 
ئەمڕۆ نامەکەی پۆڵ زۆر شتمان پێدەڵێت و تەنها پێوانەی ئەو دوورییەی لە شوێنێکی نزیک جەمسەری باکوور بۆی بەجێهێشتین، نیشانەی پێشبینییەکی بلیمەتانە بوە بۆ گەرمبوونی زەوی و گۆڕانکاریەکانی کەشوهەوا لەسەر گۆی زەمین. 
سەچاوە:هێرالد نیوز



No comments:

Featured Post

ندرة المياه تهدّد الشرق الأوسط.. والعراق على الخط الأحمر

خالد سليمان  يشير مدير المعهد العلمي للبيئة في جامعة جنيف مارتن بينيستون إلى ذوبان شبه كلي لثلوج جبال الألب نهاية القرن الحالي، حيث ...